Zorgplicht overkreditering

Op 15 januari 2018 is door het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid)[1] een uitspraak gedaan over de zorgplicht van de bank ter voorkoming van overkreditering. In dit artikel wordt aan de hand van de jurisprudentie besproken wanneer een bank een zorgplicht heeft ter voorkoming van overkreditering.

Schending zorgplicht overkreditering

Een koppel heeft voor de aankoop van de woning van € 190.000,- op advies van hun financiële adviseur een hypotheek[2] van € 155.047,- van ABN AMRO Bank N.V. (ABN AMRO) verstrekt gekregen. Het koppel heeft gelijktijdig ook een kredietovereenkomst van € 88.946,47 met hun ouders gesloten om de woning te kunnen verbouwen en in te richten. Deze constructie waarbij klanten naar hun hypotheek bij hun ouders ‘’bij lenen’’ om de aankoop en de verbouwing van de woning te kunnen regelen, komt in de praktijk steeds vaker voor.

 

Door deze constructie bestaat echter het risico dat wet- en regelgeving wordt omzeild. In deze kwestie kon het koppel op basis van wet- en regelgeving eigenlijk maximaal een hypotheek van € 194.672,56 krijgen. Dit koppel heeft echter door middel van bovenvermelde constructie in totaal € 243.993,47 aan krediet gekregen. Daarmee is aantoonbaar sprake van overkreditering.

 

Met een verwijzing naar een recente uitspraak van de Hoge Raad[3] heeft het Kifid geoordeeld dat ABN AMRO in strijd heeft gehandeld met de op haar rustende bijzondere zorgplicht ter voorkoming van overkreditering. ABN AMRO was op de hoogte, althans had op de hoogte moeten zijn, van het feit dat het koppel een kredietovereenkomst bij de ouders had gesloten. Door de hypotheek te verstrekken zonder rekening te houden met bijleenconstructie, is er méér hypotheek verstrekt dan volgens wet- en regelgeving toegestaan was. Hierdoor heeft ABN AMRO in strijd gehandeld met de bijzondere zorgplicht.

Aansprakelijkheid bij overkreditering

Indien een bank een hypotheek verstrekt dat tot overkreditering leidt, dan kan de klant de bank aansprakelijk stellen. Op een bank rust namelijk een bijzondere zorgplicht om overkreditering te voorkomen. Wanneer de aansprakelijkheid van banken vaststaat, dan dient de bank de schade, die de klant door overkreditering heeft geleden, te vergoeden.

Eigen schuld

Niet alleen banken, maar ook aan de klanten zelf kan de ontstane overkreditering worden verweten. Indien vast is komen te staat dat een bank in strijd heeft gehandeld met de bijzondere zorgplicht, dan moet in beginsel ook worden gekeken naar de mate waarin de klanten zelf hebben bijgedragen aan de ontstane overkreditering.

 

In de Kifid-zaak heeft het Kifid geoordeeld dat het koppel willens en wetens een constructie hebben opgezet door geld te lenen bij een van de ouders, waardoor zij een bedrag aan hypotheek verstrekt heeft gekregen dat ver boden de standaard verstrekkingsnormen lag. De ontstane overkreditering is dus ook aan de consumenten te verwijten.

 

Een beroep op eigen schuld is in de Kifid-zaak gehonoreerd. Op basis van de bijzondere zorgplicht enerzijds en de mate van eigen schuld bij het koppel anderzijds, komt het Kifid tot de conclusie dat het koppel 70% van de schade zelf moeten dragen. Voor de overige 30% van de schade kan het koppel de ABN AMRO aanspreken.

De verwachtingen

Zoals reeds gemeld worden vaker van dit soort bijleenconstructies opgetuigd zoals bij deze kifid-zaak. In de Kifid-zaak verweerde ABN AMRO met de stelling dat dergelijke bijleenconstructies steeds gebruikelijk wordt. Nederlanders zouden vaker een ouderlijke lening afsluiten om de woning en de verbouwing te kunnen financieren. ABN AMRO had daarom niet in strijd met de wet gewerkt.

 

Dit verweer gaat echter niet op. Banken moeten zich houden aan de wet. Wel is de verwachting dat dergelijke bijleenconstructies in de toekomst vaker zullen worden opgetuigd om de koop van een woning rond te kijken. Op banken rust dan een bijzondere zorgplicht om dergelijke constructie vanwege overkreditering te voorkomen. Gebeurt dat niet, dan kan aansprakelijkheid volgen. Onder bepaalde omstandigheden weegt de eigen schuld van de klant ook mee in de uiteindelijke schadeverdeling.

Vragen?

Heeft u een vraag over de zorgplicht bij overkreditering of heeft u een andere vraag over financieel recht, dan kunt u te allen tijde vrijblijvend contact opnemen met mr. P.A. (Pietro) Bonaparte, advocaat financieel recht, via 040-4009106 of mail naar e-mail: bonaparte@smartadvocaten.nl.


[1] Kifid d.d. 15 januari 2018, nr. 2018-037.
[2] Met de term ‘’hypotheek’’ wordt bedoeld om de gehele financiële constructie aan te duiden van: de financiering van de aankoop; het hypothecair krediet, het opbouwen van een doelvermogen en het afdekken van de risico’s ter voorkoming van het niet kunnen voldoen van de woonlast.
[3] HR 16 juni 2017, ECLI:NL:HR:2017:1107 (SNS Bank N.V./Stichting gedupeerden Overwaarde constructie W&P).

^ Naar boven